Demograf prof. dr. Stevo Pašalić upozorio je da Republika Srpska (RS) ulazi u period dugoročnih demografskih promjena u kojem nizak fertilitet više nije jedini problem, već dio šireg procesa depopulacije koji uključuje smanjenje broja stanovnika, starenje populacije i intenzivna migraciona kretanja.
U razgovoru za Fenu Pašalić ističe da je po demografskoj teoriji zamjena generacija moguća kada stopa ukupnog fertiliteta iznosi 2,1 dijete po ženi u fertilnom, odnosno reproduktivnom periodu od 15 do 49 godina.
”Za Republiku Srpsku, u uslovima ‘zatvorene populacije’, što isključuje migracije, za 2025. godinu bilo je potrebno da se rodi oko 13.800 djece, uz procjenu da je bilo 229.859,8 žena u reproduktivnom periodu – navodi.
Međutim, naglašava da takav broj više nije dovoljan.
“Usljed djelovanja faktora kao što su povećan mortalitet, intenzivna emigracija i smanjenje stope fertiliteta zbog porasta prosječne starosti pri rođenju djece – ‘tempo efekat’, to ni blizu ne bi bilo dovoljno za prostu reprodukciju – naglašava.
Dodao je da čak ni stopa ukupnog fertiliteta od 2,5 djece po ženi, što bi značilo približno 17.000 rođenih godišnje, ne bi omogućila obnavljanje stanovništva.
Također, napominje da je potrebno uzeti u obzir i druge važne faktore, između ostalih, odlazak stanovništva i negativan prirodni priraštaj.
”Oko 10.000 ljudi godišnje odlazi iz RS-a, negativan prirodni priraštaj posljednjih deset godina kreće se između 4.000 i 5.000 godišnje, a prisutan je i ‘tempo efekat’ – naglašava.
Pašalić navodi da su “srednje godine rađanja” u Republici Srpskoj danas dostigle 33,8 godina, dok su početkom 90-ih iznosile oko 27 godina.
”Djelovanjem ovih faktora tokom posljednjih 30 godina rađanje je smanjeno za oko 0,5 djece po ženi – ističe.
Kada se svi ovi elementi uključe u projekcije, procjene demografa su da bi za prostu reprodukciju stanovništva bilo potrebno gotovo 20.000 rođenih godišnje, što je, kako ističe, nedostižno.
Govoreći o reproduktivnom ponašanju stanovništva, Pašalić naglašava da Republika Srpska bilježi izražen trend odgađanja roditeljstva.
